Κώστας Πουπάκης

Πέμπτη 14 Δεκεμβρίου 2017 -

Νέα αρχή για τα δικαιώματα του ευρωπαίου καταναλωτή

E-mail Εκτύπωση

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) έχει δεσμευθεί να λαμβάνει μέτρα για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών της παρέχοντας στους ευρωπαίους καταναλωτές υψηλό επίπεδο προστασίας. Εκτός από τα άμεσα μέτρα για την προστασία των δικαιωμάτων τους, η Ένωση διασφαλίζει ότι τα συμφέροντα των καταναλωτών λαμβάνονται υπόψη σε όλους τους τομείς της κοινοτικής νομοθεσίας. Πράγματι με την εφαρμογή της Συνθήκης της Λισσαβώνας επιβεβαιώνεται η προστασία των δικαιωμάτων των καταναλωτών ως οριζόντια και βασική πολιτική της ΕΕ, η οποία μάλιστα λαμβάνεται υπόψη για τον καθορισμό και την εφαρμογή άλλων πολιτικών και δραστηριοτήτων της Ένωσης. Η ευρωπαϊκή πολιτική υπέρ των καταναλωτών, όπως διατυπώνονται στα άρθρα της Συνθήκης, στοχεύει στη διαφύλαξη των συμφερόντων, της υγείας και της ασφάλειάς τους. Αυτή η πολιτική προωθεί το δικαίωμα των καταναλωτών για εκπαίδευση και ενημέρωση, καθώς και το δικαίωμά τους να οργανώνονται με σκοπό την προάσπιση των συμφερόντων τους.

Τα κράτη μέλη θέσπισαν σταδιακά μέτρα με στόχο την προάσπιση των συμφερόντων των καταναλωτών. Από τα μέσα κιόλας της δεκαετίας του 1970, η Ένωση ανέλαβε την εναρμόνιση των εθνικών μέτρων και κανόνων προκειμένου να εξασφαλίσει στους Ευρωπαίους το ίδιο επίπεδο προστασίας για το σύνολο της ενιαίας αγοράς. Σήμερα, καθώς η ενιαία αγορά των 27 κρατών μελών και το ενιαίο νόμισμα ανοίγουν τα σύνορα στο εμπόριο, η χρήση του Διαδικτύου και του ηλεκτρονικού εμπορίου αυξάνεται και ο τομέας των υπηρεσιών διευρύνεται, είναι σημαντικότερο παρά ποτέ να ενισχυθεί η προστασία των δικαιωμάτων των καταναλωτών και να καταστεί πιο αποτελεσματική και συγκεκριμένη για τους πολίτες.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΕ ύστερα από τριάντα περίπου χρόνια προβαίνει στην αναθεώρηση του κοινοτικού κεκτημένου για τους καταναλωτές φέρνοντας μια νέα πρόταση οδηγίας για τα δικαιώματα των καταναλωτών. Η εν λόγω πρόταση που αναθεωρεί τέσσερις Οδηγίες σε μια ενιαία οριζόντια νομοθετική πράξη, φιλοδοξεί να ρυθμίσει τις κοινές πτυχές τους κατά τρόπο συστηματικό, απλουστεύοντας και επικαιροποιώντας τους υφιστάμενους κανόνες, αίροντας τις ασυνέπειες και καλύπτοντας τα κενά. Επιπλέον, στόχος της είναι να κατατείνει προς την αποτελεσματικότερη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, την ενίσχυση της εμπιστοσύνης μεταξύ των καταναλωτών και των επιχειρήσεων και την επίτευξη ενός κοινού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την πλήρη εναρμόνιση βασικών πτυχών του δικαίου των καταναλωτικών συμβάσεων οι οποίες συνδέονται με την εσωτερική αγορά.

Παρά τα θετικά στοιχεία που εμπεριέχονται στην υπό διαπραγμάτευση νέα νομοθεσία, καθώς οι συζητήσεις επί του θέματος είναι εν εξελίξει τόσο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και στο Συμβούλιο, έντονες επιφυλάξεις και αντιρρήσεις προκαλεί σε πολλά κράτη μέλη η απομάκρυνσή της από το επίπεδο της ελάχιστης εναρμόνισης που ακολουθούν οι τέσσερις υφιστάμενες οδηγίες, και η εφαρμογή της προσέγγισης της πλήρους εναρμόνισης. Με την προσέγγιση της πλήρους εναρμόνισης και όχι ελάχιστης, που ισχύει μέχρι σήμερα, τα κράτη μέλη δεν θα έχουν την δυνατότητα να αποκλίνουν από τις διατάξεις εκείνες που ορίζονται στην νέα οδηγία έχοντας ως αποτέλεσμα: κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων και η χώρα μας, με υψηλό επίπεδο προστασίας να ευθυγραμμιστούν με αυτό της Οδηγίας, ακυρώνοντας για λόγους απλούστευσης ειδικές αυστηρότερες διατάξεις προστασίας των καταναλωτών της εθνικής τους νομοθεσίας, με συνέπεια τη δραστική μείωση του επιπέδου προστασίας των δικαιωμάτων των καταναλωτών.

Πέραν του νομοθετικού πλαισίου που παρέχει η ΕΕ, πρέπει να ανταποκρίνεται επαρκέστερα στις απαιτήσεις των πολιτών και να έχει σαφέστερη εικόνα των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι καταναλωτές καθημερινά. Γι’ αυτό το σκοπό, είναι απαραίτητα εργαλεία παρακολούθησης της αγοράς, όπως:

- τα Ευρωπαϊκά Κέντρα Καταναλωτών, τα οποία παρέχουν ένα σημαντικό δίχτυ ασφαλείας στους καταναλωτές της ΕΕ που θέλουν να εκμεταλλευτούν τις ευκαιρίες τις οποίες τους προσφέρει η εσωτερική αγορά αναζητώντας καλύτερες τιμές και μεγαλύτερη επιλογή διαμέσου των συνόρων. Επιπλέον, παρέχουν στους καταναλωτές δωρεάν νομικές συμβουλές και συνδρομή σε κάθε χώρα της ΕΕ.
- το Dolceta, το οποίο αποτελεί μια ιστοσελίδα για την εκπαίδευση των καταναλωτών μέσω διαδικτύου το περιεχόμενο της οποίας διατίθεται σε 21 γλώσσες. Περιέχει εκατοντάδες άρθρα και προσφέρει πληροφορίες, για πάρα πολλά καταναλωτικά θέματα, με τρόπο φιλικό, για τον καταναλωτή.
- Το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για τα επικίνδυνα προϊόντα που εισάγονται και κυκλοφορούν στην ενιαία εσωτερική αγορά («RAPEX»). Σύμφωνα με στοιχεία του 2009 και του 2010, τα παιχνίδια, τα είδη ένδυσης και τα μηχανοκίνητα οχήματα ήταν οι συχνότερα κοινοποιούμενες κατηγορίες προϊόντων. Επιπλέον, σε μια άσκηση εποπτείας της αγοράς της ΕΕ, στην οποία έλαβαν μέρος 13 χώρες και με την οποία ελέγχθηκε η ασφάλεια των παιχνιδιών, προέκυψε το συμπέρασμα ότι περίπου το 20% των παιχνιδιών δεν συμμορφώνονταν προς τις σχετικές απαιτήσεις ασφάλειας.
- ο Πίνακας Αποτελεσμάτων για τους Καταναλωτές (Scoreboard), ο οποίος απεικονίζει σε ποιο βαθμό ανταποκρίνονται οι αγορές στις απαιτήσεις των καταναλωτών μέσω πέντε βασικών δεικτών (καταγγελίες, τιμές, ικανοποίηση των καταναλωτών, αλλαγή παρόχου και ασφάλεια). Με αυτόν τον τρόπο εντοπίζονται οι τομείς που συνεπάγονται τους μεγαλύτερους κινδύνους δυσλειτουργίας για τους καταναλωτές, έτσι ώστε να δίνεται η δέουσα προσοχή από την ΕΕ για επίλυση των προβλημάτων.

Μέσα από τα εργαλεία αυτά αλλά και από τη νομοθεσία η ΕΕ προσπαθεί στο να οικοδομήσει μια ενεργή και αποτελεσματική πολιτική για τους καταναλωτές. Η δημιουργία όμως μιας ενεργής πολιτικής καταναλωτών θα πρέπει όμως να δίνει και τη δυνατότητα στους πολίτες να επωφελούνται πλήρως από την εσωτερική αγορά, δίνοντας τους ευρύτερη επιλογή προϊόντων και υπηρεσιών υψηλής ποιότητας σε ανταγωνιστικές τιμές. Το παραπάνω έχει ιδιαίτερη σημασία σήμερα με την οικονομική κρίση, καθώς πρέπει να καταπολεμηθούν οι αυξανόμενες ανισότητες και να προστατευθούν οι ευάλωτοι καταναλωτές και οι ομάδες χαμηλού εισοδήματος.

Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα της πολιτικής για τους καταναλωτές εξαρτάται επίσης από το αν οι καταναλωτές γνωρίζουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους στο πλαίσιο της ισχύουσας νομοθεσίας, καθώς και από τη δυνατότητά τους να τα εφαρμόζουν στις εμπορικές συναλλαγές τους. Οι ενημερωμένοι, ενδυναμωμένοι καταναλωτές με αυτοπεποίθηση διαδραματίζουν βασικό ρόλο στην αποτελεσματική λειτουργία των αγορών. Καμία πρωτοβουλία δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική, εάν ο καταναλωτής δεν αναλάβει ο ίδιος πρωταγωνιστικό ρόλο, εάν δεν συνειδητοποιήσει ο ίδιος ότι ο ενημερωμένος καταναλωτής είναι η μόνη αποτελεσματική δύναμη.

Μάθε τα δικαιώματα σου! Άσκησε τα δικαιώματά σου!: Αυτό είναι το σύνθημα εξάλλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προώθηση των δικαιωμάτων των καταναλωτών.

1. Την οδηγία 85/577/ΕΟΚ περί προστασίας του καταναλωτή κατά τη σύναψη συμβάσεων εκτός εμπορικής έδρας, την οδηγία 93/13/ΕΟΚ περί καταχρηστικών ρητρών στις καταναλωτικές συμβάσεις, την οδηγία 97/7/ΕΚ περί προστασίας των καταναλωτών κατά τη σύναψη συμβάσεων εξ αποστάσεως και την οδηγία 1999/44/ΕΚ περί πωλήσεων καταναλωτικών προϊόντων και των συναφών εγγυήσεων.

 

Social Networks

Με ενδιαφέρει η γνώμη σας

Περιμένω τις απόψεις, προτάσεις, θέσεις σας σε θέματα που σας αφορούν. Είμαι στη διάθεσή σας να αναλάβω δράση για θέματα κοινού ενδιαφέροντος.

Υποβολή ερώτησης